Bli, ƒomewo ƒe nuku gbãtɔ
Akple, akume kple akatsa katã nɔ te ɖe bli dzi, si nye nuku vevitɔ le Lomé kple dukɔa ƒe titina. Ne nyadzɔdzɔgbalẽwo gblɔ be fiadu la ƒe bli siwo wodzra ɖo le vɔvɔm la, ƒome siwo ƒe ga mesɔ gbɔ o ƒe gazazã katã sẽna enumake.
Adawlato, asiwo ƒe dzidzenu
Lomé titina ƒe asi gã, si woyɔna be Adawlato la, nye teƒe si nudzrala gãwo kple asitsala siwo tso Région Maritime katã me la va kpena le. Nyatiwo ƒo nu tso asiwo ƒe dzidziɖedzi si hea dzimaɖitsitsi vɛ ŋu le afima, eye kɔƒewo ƒe asitsalawo kplɔa eƒe asiwo ɖo zi geɖe.
Nu si INSEED ƒe indice dzidzena
Institut national de la statistique et des études économiques et démographiques bua indice des prix à la consommation ɣleti sia ɣleti. Nuɖuɖu xɔ akpa gã le eme, eyata nukuxaxa gbegblẽ dzena kaba le inflation blibo la me.
Inflation ɖiɖi yeye
Le 2,7 % si wokpɔ le avril 2021 me megbe la, inflation ɖi va ɖo 1,1 % le août 2025 me, eye emegbe 0,8 % le septembre me le Ecofin ƒe nyatakaka nu. Míaƒe axa agbenɔnɔ ƒe gazazã le Togo ɖe tɔtrɔ sia me ɣleti sia ɣleti.
Dɔwuame ɣeyiɣi: ɣleti siwo me nusianu xɔa asi
Hafi nukuxaxa yeyewo naɖo la, Plateaux, Centrale kple Kara ƒe nudzraɖoƒewo vɔna eye nuku ʋɛ. Le duwo ƒe asiwo me la, bli, sorgho kple ayi ƒe asiwo dzina, eye te yeye naa asi aɖewo ɖina emegbe.
Nu ka tae mɔzɔzɔ kpea ɖe asia dzi
Ʋu gãwo kɔa nuɖuɖuwo tso Atakpamé, Sokodé alo Dapaong va Lomé ƒe asiwo me. Ʋufɔmi ƒe asi ƒe tɔtrɔ ɖesiaɖe dzena le kotoku ƒe asi me; kpɔ míaƒe axa ʋufɔmi ƒe asi le Togo be nàkplɔ nu sia ɖo.
Mɔli, ami, sukli: nu siwo tso dzronyigba dzi
Mɔli, ami, sukli kple wɔ ƒe akpa aɖe toa Lomé ƒe port autonome dzi vana. Nu siawo kplɔa xexeame ƒe asiwo, ʋudodo ƒe asi kple euro ƒe asi ɖo, elabena wotsɔ UEMOA ƒe franc CFA bla ɖe euro ŋu.
Gali, tɔmelã si wotɔ kple afisia nukuwo
Gali si wowɔna tso agbeli me, tɔmelã si wotɔ tso Aného alo Lomé kple duwo ƒe to ƒe agblemenukuwo mekpɔa xexeame ƒe asiwo ƒe ŋusẽ boo o. Woƒe asiwo trɔna le ɣeyiɣi, tɔƒodede kple agblemɔwo ƒe nɔnɔme le tsidzadza megbe nu.
Ale si wòkpɔa ŋusẽ ɖe ƒomewo dzi
Yunivɛsiti ƒe nusrɔ̃dɔ aɖe kpɔ ale si nuɖuɖuwo ƒe asi dzidziɖedzi trɔa Togo ƒomewo ƒe nuɖuɖu: nuɖuɖu zi ʋɛ, nu bubuwo tsɔtsɔ ɖɔli, nuƒeƒle sue sue. Tsɔ gazazã siawo sɔ kple wò gakpɔkpɔ to míaƒe axa SMIG le Togo dzi.
Ƒeƒle gbogbo alo sue sue?
Bli alo mɔli ƒe kotoku si nèƒle le nudzrala gãwo ƒe asi me la bɔbɔna wu agbɔsɔsɔ sue siwo wotsɔa kplu alo kpe ɖe wo nɔewo dzi dzrana zi geɖe. Kɔƒewo ƒe tontine wo hã naa mɔ ƒome geɖe ƒoa wo ɖokui nu ƒlea nuwo ɖekae hafi dɔwuame ɣeyiɣi naɖo.
Lomé ƒe supermarché wo kple kɔƒewo ƒe asiwo
Supérette siwo le Tokoin, Bè alo Agoè ŋlɔa asi siwo metrɔna o ɖe nuwo ŋu, eye esia nyo na nu siwo tso dzronyigba dzi. Le Hédzranawoé, Agbalépédo alo Adawlato ƒe asiwo me la, asi ɖiɖi gakpɔtɔ nye ɖoɖo, eye asia nɔ te ɖe gaƒoƒo kple agbɔsɔsɔ dzi.
Ale si nàkplɔ asiwo ɖo vodada manɔmee
INSEED ƒe ɣleti ɖesiaɖe ƒe gbedeasiwo, siwo Financial Afrik, AllAfrica alo Ecofin kakana la, ɖea dukɔa ƒe tɔtrɔ fiana. Gake na gazazã ƒe ɖoɖo vavã la, naneke mesɔ kple asi siwo nèŋlɔ kple ŋkeke le wò ŋutɔ wò asi me o, elabena vovototo le Lomé kple dukɔa ƒe titina dome vavã.
Ale si nàkpɔ wò nuɖuɖu ƒe gazazã dzi
- Ŋlɔ nu siwo nèƒlena ƒe asiwo kɔsiɖa sia kɔsiɖa: bli, mɔli, gali, ami, tɔmelã kple tomato.
- Tsɔ asi siwo nèŋlɔ sɔ kple indice mamlɛtɔ si INSEED ɖe ɖe go eye ganyawo ŋuti nyadzɔdzɔgbalẽwo kaka.
- Dzra nuku sue aɖewo ɖo le nukuxaxa megbe, ne woƒe asiwo bɔbɔ wu le asiwo me.
- Ƒle nuwo gbogbo kple aƒelikawo alo tontine aɖe be nàkpɔ Adawlato ƒe nudzrala gãwo ƒe asi.
- Tia nu siwo ƒe ɣeyiɣi le kple agbledelawo ƒe asi siwo le Lomé ƒe to.
- Kpɔ kpekpeme kple ŋkeke si dzi wòawu enu, vevietɔ na nu siwo tso dzronyigba dzi eye wodzrana sue sue.
Nu siwo wɔa nu aɖe ƒe asi le asi me
| Nu | Ale si wòtrɔa asia | Dzesi |
|---|---|---|
| Nukuxaxa kple ɣeyiɣi | Edzina le dɔwuame ɣeyiɣi, eɖina le nukuxaxa megbe | etrɔna le ƒe ɖesiaɖe nu |
| Mɔzɔzɔ tso dukɔa ƒe titina | Ekplɔa ʋufɔmi ƒe asi kple mɔwo ƒe nɔnɔme ɖo | etrɔna |
| Nu siwo tso dzronyigba dzi ƒe adzɔ kple ʋudodo | Mɔli, ami, sukli, wɔ | le douane ƒe asi si le dɔ wɔm nu |
| Nudzrala gãwo kple asitsalawo ƒe viɖe | Ekɔ wu ne wodzrae sue sue wu kotoku | etrɔna |
| Inflation blibo si INSEED dzidze | 0,8 % le septembre 2025 me | dzesi ko, Ecofin ƒe nyatakaka |
Dɔwɔnu siwo nàzã akplɔ wò gazazãwo ɖo
- Agbalẽ alo tableur si me nèŋlɔ asiwo kple ŋkekewo ɖo
- Nu siwo nàƒle kɔsiɖa sia kɔsiɖa ƒe ŋkɔwo
- INSEED ƒe ɣleti ɖesiaɖe ƒe gbedeasi tso indice des prix ŋu
- Nudzrala gã si dzi nèka ɖo ƒe nyatakakawo
- Wò nutome ƒe nukuxaxa ƒe ɣeyiɣikɔntaxle
Mɔ̃ siwo le asiwo me
- Kplu ƒe agbɔsɔsɔ dzi kaka le kilo ƒe asi tsɔtsɔ sɔ manɔmee: kpluwo trɔna tso asitsala ɖeka gbɔ va bubu gbɔ eye wobea asi ƒe dzidziɖedzi vavãwo ɣeaɖewoɣi.
- Nu siwo tso dzronyigba dzi siwo wogbugbɔ bla ƒeƒle le dzesi alo ŋkeke si dzi wòawu enu manɔmee, siwo wodzrana le nubablaƒe siwo dzi ŋkɔ mele o me.
- Gbedeasi si le messagerie dzi si gblɔ be nuwo ava vɔ kpata xɔxɔ se: aʋatsonya siawo naa ame geɖe ƒlea nu kabakaba eye asiwo dzina ŋutɔ tamemabumabu.
- Ŋuɖoɖo na asiɖiɖi alakpa le internet dzi si bia be nàxe fe to mobile money dzi hafi woado mɔli kotokuwo alo ami gbewo ɖa.
- INSEED ƒe inflation blibo tsɔtsɔ sɔ kple nu ɖeka ƒe asi, si ate ŋu adzi ŋutɔ ne indice blibo la le ɖiɖim gɔ̃ hã.
Nuɖuɖu ƒe asi: miaƒe nyabiasewo
Nu ka tae bli xɔa asi wu le ɣleti aɖewo me?
Le dɔwuame ɣeyiɣi me, hafi nukuxaxa yeyewo naɖo la, nu siwo wodzra ɖo ɖina le teƒe siwo wodea nukuwo le, eye asitsalawo xea ga geɖe wu hafi kpɔa nu. Mɔzɔzɔ tso Plateaux alo Centrale va ɖo Lomé ƒe asiwo me la gakpea eƒe gazazã ɖe edzi.
Ɖe inflation le ɖiɖim vavã le Togo?
Xexlẽme siwo nyadzɔdzɔgbalẽwo kaka la fia be eɖi: 1,1 % le août 2025 me kple 0,8 % le septembre me, evɔ wònye 2,7 % le avril 2021 me. Gake inflation sue fia be asiwo dzina blewu wu, menye be wole ɖiɖim o.
Afikae makpɔ asiwo ŋuti xexlẽme siwo dziɖuɖua ɖe ɖe go le?
INSEED ɖea indice harmonisé des prix à la consommation ɖe go. Ganyawo ŋuti nyadzɔdzɔgbalẽwo, abe Financial Afrik, AllAfrica kple Agence Ecofin ene, kakaa eƒe ɣleti ɖesiaɖe ƒe numetsotsowo eye woɖea nu siwo ƒe asi dzi alo ɖi fiana.
Ɖe ame ate ŋu adzra ga ɖo ne enɔ Lomé godo?
Afisia nuwo bɔbɔna wu zi geɖe le teƒe siwo wodea wo le gbɔ, abe Kpalimé, Atakpamé alo Sokodé ene. Gake nu siwo tso dzronyigba dzi eye woto Lomé ƒe ʋudzeƒe dzi va la xɔa asi vie wu le dukɔa ƒe dziehe zi geɖe.